Egilsstadir
Fljótsdalshérað rómað fyrir náttúrufegurð
Sveitarfélagið Fljótsdalshérað varð til 1. nóvember 2004, við sameiningu Austur-Héraðs, Fellahrepps og Norður-Héraðs.
Fljótsdalshérað er fjölmennasta sveitarfélag á Austurlandi með um 4600 íbúa og þar af búa ríflega 2750 manns í þéttbýlinu á Egilsstöðum og í Fellabæ sem er stærsti þéttbýliskjarni á Austurlandi. Þéttbýlið styður sterk byggð í dreifbýlinu með blómleg landbúnaðarsvæði og smærri þjónustukjarna á Hallormsstað, Eiðum og Brúarási.
Sveitarfélagið er mjög víðfermt og landfræðileg mjög viðamikið, það afmarkast af Biskupshálsi í vestri, Héraðsflóa í norðri, Austfjarðafjallgarði í austri og Vatnajökli og Öxi í suðri.
Fljótsdalshérað dregur að sér fjölda ferðamanna árið um kring og aðstaða fyrir ferðamenn er mjög góð. Hægt er að njóta þjónustu á góðum veitingahúsum og hótelum, skoða söfn og ýmsar minjar, eða dvelja í orlofsbústað, bændagistingu eða á vel útbúnum tjaldstæðum.
Á Egilsstöðum og í Fellabæ er úrval verslana með mjög gott vöruúrval og þjónustufyrirtæki sem taka vel á móti gestum. Þar liggja krossgötur mikilvægra samgönguleiða innan fjórðungs og til annarra landshluta, þar er alþjóðlegur flugvöllur og miðstöð landsamgangna. Tilvalið er að dvelja á Fljótsdalshéraði og ferðast þaðan í dagsferðir til annarra hluta Austurlands.
Á Fljótsdalshéraði er afar fjölbreytt og lifandi menningarlíf, öflug tónlistar-, myndlistar og leiklistarstarfsemi og fjölþætt starfsemi í klúbbum og félagasamtökum. Lifandi safnastarf býður upp á sérsýningar og ýmisskonar kynningar- og skemmtidagskrár. Fjöldi árvissra menningarhátíða er haldinn á með þátttöku fjölda listamanna sem laða að fólk úr öllum landshlutum. Má þar nefna Ormsteiti sem er árleg 10 daga veisla á Fljótsdalshéraði.
Fljótsdalshérað er rómað fyrir náttúrufegurð og gott veðurfar, sem minnir oft á loftslag á meginlandi Evrópu. Skóglendi einkennir svæðið og setur mikinn svip á umhverfi og mannlíf og fossar, vötn og ár setja svip á landið. Þar eru fjölmargir staðir vel fallnir til útivistar og margar skemmtilegar gönguleiðir hvort sem er í skógi eða fjöllum. Dýralíf er fjölbreytt og góð aðstaða til fuglaskoðunar og hreindýrin hafa mikið aðdráttarafl. Mjög víða er gott berja- og sveppaland og ferðir um nálæg fjalllendi eru vinsælar sumar sem vetur. Stangveiði er stunduð í ám og vötnum og fá svæði á Íslandi eru meira spennandi fyrir skotveiði.
Upplýsingamiðstöð
Upplýsingamiðstöð Austurlands
Kaupvangi 2-4, 700 Egilsstöðum
Tölvupóstur: info@east.is
Eiðar
Eiðar voru fyrrum eitt af höfuðbólum Fljótsdalshéraðs. Árin 1883 – 1918 var þar starfræktur búnaðarskóli, en 1919 var honum breytt í alþýðuskóla. Á 16. öld bjó á Eiðum Margrét ríka. Hákarla-Bjarni var afi hennar og ýmsir telja að útgerð hans í Suðursveit hafi átt drýgstan þátt í auðæfunum ættarinnar. Aðrir telja að auðurinn hafi myndast vegna mikillar járnvinnslu úr mýrarauða. Smiðjuhóll stendur skammt frá skólahúsunum. Nægur eldiviður var í landi Eiða til járngerðar.
Eiðaskógur er mest sjálfsprottinn birkiskógur og er í umsjón Skógræktarinnar. Þar hefur líka verið plantað talsvert, m.a. við Húsatjörn. Við Eiðavatn er sumarhúsabyggð og í gömlu skólabyggingunum er starfrækt sumarhótel, en þær hafa nú verið seldar og verið er að móta framtíðarhlutverk staðarins. Kirkjumiðstöð Austurlands er skammt austan Eiðavatns, en þar eru starfræktar sumarbúðir og haldin ýmis námskeið. Grunnskóli er starfræktur á Eiðum.
Í dag er staðurinn í einkaeign og er unnið að uppbyggingu alþjóðlegs mennta og menningarseturs. Margar skemmtilegar gönguleiðir gegnum kjarrivaxna ása.
Hallormsstaður
Hallormsstaður er fyrrum kirkjustaður og prestsetur í Skógum, þar til árið 1880 en kirkjan var aflögð 1895. Hallormsstaðaskógur var friðlýstur árið 1899 og fyrstu tilraunir með ræktun trjátegunda hófust 1903 á svæði er Mörk nefnist. Einstök tré og þyrpingar af ýmsum trjátegundum víðs vegar að úr heiminum hafa verið gegnum árin gróðursett til reynslu í Mörkinni og mynda nú athyglisvert trjásafn með yfir 80 tegundum trjáa og runna.
Fjölmargir skemmtilegir göngustígar liggja um skóginn og trjásafnið sem öllum er frjálst að nota. Göngukort fæst hjá tjaldverði og ferðaþjónustunni á staðnum. Á vef Skógræktarinnar: www.skogur.is má finna ýmsar upplýsingar um Hallormsstaðaskóg undir Þjóðskógar Atlavík hefur í áratugi verið einn vinsælasti útivistarstaður á Austurlandi og þar eru góð tjaldstæði. Talið er að víkin beri nafn Graut-Atla Þórissonar, er nam eystri strönd Lagarfljóts milli Gilsár og Vallaness fyrir vestan Uxalæk. Héraðsmenn héldu árið 1874 upp á 1000 ára afmæli Íslandsbyggðar í Atlavík.
Atlavíkurhátíðir voru haldnar þar upp úr miðri síðustu öld, en þær lögðust af á síðasta tug aldarinnar. Ferjan Lagarfljótsormurinn siglir nú um „Fljótið“ á sumrin og hefur þá aðstöðu í Atlavík. Klifá rennur í fallegu gili skammt sunnan við Hallormsstað. Sunnan hennar er áningarstaður og fræðsluskilti um Lagarfljótsorminn. Undir Klifárbrúnni er fallegur steinbogi.
Trjásafnið á Hallormsstað
Það er trjásafn sem staðsett er í Mörkinni á Hallormsstað. Þetta er mjög fjölskylduvænt safn og þarna er hægt að skoða um 70 tegundir trjáa. Gönguferðir eru vinsælar og merktar. Einnig er hægt að fá greinargott kort hjá Skógrækt ríkisins.
Hengifoss
Hengifoss er í Hengifossá, skammt fyrir utan Bessastaði. Hann er einn af hæstu fossum á Íslandi, 128,5 m. Milli blágrýtislaganna bak við fossinn eru rauðleit berglög sem vitna um mikla gróðurmyndun milli eldgosa. Þessi lagskipting í bergstálinu veitir fossinum sérstaka umgjörð. Undir blágrýtislögunum er sandsteinn og þar má finna steingerða hluta barrtrjáa. Litlanesfoss er neðar í Hengifossá rammaður inn með einhverjum hæstu stuðlabergssúlum landsins.
Þægileg gönguleið er upp að fossunum beggja vegna árinnar.
Skriðuklaustur
Skriðuklaustur nefnist bær og jörð í Fljótsdal sem liggur á milli hinna fornu höfuðbóla, Valþjófsstaða(r) og Bessastaða. Staðurinn hét upphaflega Skriða en þar var stofnað munkaklaustur undir lok 15. aldar. Var það eina klaustrið í Austfirðingafjórðungi og jafnframt hið síðasta sem stofnað var í kaþólskum sið. Nú er staðurinn þekktastur fyrir hið einstæða stórhýsi sem Gunnar Gunnarsson skáld reisti þar sumarið 1939 og gaf íslenska ríkinu 1948 til ævarandi eignar. Þar er nú rekið menningar- og fræðasetur með starfsemi allan ársins hring.
Stórurð
Stórurð er einstök náttúruperla undir Dyrfjöllum vestanverðum. Fjórar stikaðar leiðir eru þangað, þar af tvær af Vatnsskarðsvegi. Önnur er vestan megin, nokkuð ofan við Unaós en hin er af háskarðinu. Urðin er undraheimur sem vert er að gefa sér góðan tíma til að skoða. Talið er að hún hafi myndast á þann hátt að hamrablokkir hafi fallið niður á íslaldarjökulinn og hann síðan borið þær fram dalinn og bráðnað undan þeim þar. Á milli þeirra hafa síðan myndastst sléttar flatir og tjarnir og beggja vegna urðarinnar renna svo ár.
Sænautasel
Sænautarsel er eitt þessara heiðarbýla, en það hefur verið endurbyggt og er þar nú rekið lítið minjasafn og veitingasala.Halldór Laxness, nóbelsskáld okkar Íslendinga, gisti eina nótt í Sænautaseli á fyrri hluta 20. aldar. Sumir telja að Halldór hafi á þeirri ferð sinni sótt marga fyrirmyndina í skáldsögu sína „Sjálfstætt fólk“ sem hann skrifaði nokkrum árum síðar
Hjaltastaður
Kirkjustaður í Hjaltastaðaþinghá og var prestsetur til 1919. Á Hjaltastað er frægust sagan af Hjaltastaðafjandanum en hann áreitti fólk og gerði því lífið leitt. Skammt frá Hjaltastað er félagsheimilið Hjaltalundur.
Grímstorfa
Skógi vaxin hjalli sem illfært er að komast að. En hjallinn er austan í Hafrafelli sem er 216m á hæð og er í Fellum. Sagan segir að Grímur Droplaugarsonar hafi falið sig í hjallanum um tíma.
Gönguferð á Landsenda
Ekið er út Jökulsárhlíð að Biskupshól við rætur Hellisheiðar eystri. Þaðan er gengið að eyðibýlinu Landsenda. Áfram er haldið að Kerinu en þar var vörum oft skipað í land ef gaf á sjó hér áður fyrr. Hægt er að komast út að Landsendahorni. Þar framundan eru miklar líparítskriður í Móvíkum.
Múlakollur
508 m móbergsfjall, en hann klífur Skriðdal í tvo dali. Gengið er frá bænum Þingmúla. Gott útsýni yfir Skriðdal. 1.5 klst gönguferð. Þarna hafa fundist steingervingar. Einnig er hægt að ganga frá Múlastekk gegnum Gunnarsskarð og áfram út á Múlakoll.
Hjálpleysa
Gönguferð nokkuð erfið. Þetta er skarð eða þverdalur sem liggur milli Héraðs og Reyðarfjarðar. Þar er Valtýshellir sem getir er um í sögunni um Valtý á grænni treyju.
Höttur
Líparítfjall um 1106m við Hjálpleysu. Talið er að hann hafi áður heitið Hátúnshöttur.
Hrafnafell
Fjall sem stendur í Fellum. Ekið er Fjallselsveg upp á hæsta ás við Hafrafell En þar eru fjarskiptamöstur. Hægt er að ganga út Hrafnafellið sunnan Grímstorfu. Þarna ber við augu jökulsorfnar klappir. Hrafnafellsrétt er grjóthlaðin rétt sunnan vegar.
Þinghöfði
Farið er veg 925 út Hróarstungu. Þetta er gamall þingstaður við Krakalæk og nefndist Krakalækjarþing. Þessi staður er friðlýstur en það er upplýsingaskilti við veginn.
Kjarvalshvammur
Hvammur sem stendur stutt frá Ketilsstöðum í Hjaltastaðaþinghá.Kjarval dvaldi í þessum hvammi í tjaldi í tvö ár í kringum 1948. En bóndinn gaf honum skikann og byggði kofann. Þarna dvaldi Kjarval oft og málaði margar frægar af frægustu myndum sínum. Þetta er eina fasteignin sem Kjarval átti. Þarna er líka bátaskýli fyrir bát sem Kjarval á að hafa siglt niður Selfljót til sjávar.
Gálgaás
Það er klettur rétt austan við Egilsstaðakirkju. Gengur hann undir nafninu Gálgaklettur. Frægur er staðurinn fyrir það að Valtýr á grænni treyju sem var bóndi á Eyjólfsstöðum á Völlum var tekinn af lífi fyrir morð og þjófnað á vinnumanni. En hann neitaði alltaf sök. Fjórtán árum seinna fannst rétti morðinginn sem einnig hét Valtýr og var hengdur. Bein þeirra beggja lágu undir klettinum en síðar var reistur skjöldur sem stendur enn.
Vallanes
Þetta er kirkjustaður. Frægasti prestur sem þar þjónaði var Stefán Ólafsson á 17. öld. Félagsheimilið Iðavellir stendur í landi Vallaness. Í dag er stunduð lífræn ræktun og framleiðsla á snyrtivörunum undir nafninu Móðir jörð.
Klaustursel
Bærinn er á efra Jökuldal. Þar er vísir að dýragarði. Hreindýr, refir, gæsir, álftir og fleiri íslensk dýr. Þarna er einnig gallerí þar sem er að finna ýmsar vörur m.a. unnar úr hreindýraleðri. Brúin sem liggur heim að bænum yfir Jökulsá er elsta brú landsins sem enn er í notkun.
Aðalból
Það er bær efst í Hrafnkelsdal og er bær Hrafnkels Freysgoða. Þar má sjá haug Hrafnkells. Í nágrenni hafa fundist fornir gripir sem hafa styrkt sannleiksgildi þessarar sögu. Á Aðalbóli er rekin ferðamannaþjónusta í dag.
Krosshöfði í Stapavík
Frá Unaósi sem er ysti bær í Hjaltastaðaþinghá er létt ganga í fallegri náttúru út með Selfljóti. Þar er Stapavík en það er lítil klettavík. Þar vestan við er Krosshöfði við ósa fljótsins. Hann gegndi mjög merkilegu hlutverki í byrjun 20. aldar sem verslunarstaður fyrir úthéraðsmenn. Í Stapavík var vörum skipað upp fram á fimmta tug aldar. Þetta lagðist af þegar vegur var lagður yfir Vatnsskarð.
Minnismerki Sigfúsar Sigfússonar
Á Eyvindará fæddist Sigfús Sigfússon sagnfræðingur og þjóðsagnasafnari. Í landi Eyvindarár á Fljótsdalshéraði hefur honum verið reistur minnisvarði.
Skessukatlar í Bjarglandsá
Bjarglandsá er í landi Sandbrekku í Hjaltastaðaþinghár. Áin er töluvert vatnsfall og í klettagljúfri á um fjögra km kafla. Skessukatlarnir eru náttúruundur sem finnast í Bjarglandsá.
Skessugarður
Þetta er forn jökulruðningur vestan Sænautafells. Þetta er mjög merkilegt náttúrufyrirbæri. Garðurinn er um 300 m langur og hæstur c.a. 5 m. Ekið er eftir gamla hringvegi 1 að Sænautaseli. Gönguleið frá Sanautaseli vestur að Skessugarði. Síðan umhverfis Grjótgarðsvatn og til baka.
Taglarétt
Gengið frá bílastæði við Eyvindarárbrú. Gömul skilarétt sem stendur í skógivöxnu umhverfi við Eyvindará. Þetta er um 3ja klst ganga.
Nielsenshús
Var fyrsta íbúðarhúsið sem reist var þar sem nú er Egilsstaðabær. Það var byggt 1944 af hinum danska Oswald Nielsen. Búið er að endurgera húsið og í dag er rekið glæsilegt kaffihús.
Stórurð
Ein af mestu náttúruperlum Austanlands. Hún er vestan Dyrfjalla og er einstök upplifun. Grjótruðningur, sléttir balar og fallegar tjarnir. Vinsæl gönguleið fyrir ferðamenn. Best er að ganga af Vatnsskarði og til baka neðri leið. Gangan inneftir tekur 2.5 klst.
Miðhús
Bær við Eyvindará í grennd við Egilsstaðabæ. Árið 1980 fannst þar silfursjóður sá stærsti sem fundist hefur. Hann er nú í vörslu Þjóðminjasafns. Á Miðhúsum er Listiðjan Eik en þar er að finna til dæmis fallegt handverk unnið úr íslenskri náttúru.
Eyjólfsstaðaskógur
Skógurinn er skemmtilegur til gönguferða. Hann er að stórum hluta í eigu Skógræktarfélags Austurlands en það hefur staðið fyrir plöntun trjáa undanfarin ár. Þar er að finna stikaðar gönguleiðir og fossa. Ef ekið er inn á Velli og inn að Einarsstöðum þá liggur leiðin í gegnum sumarhúsabyggðina. Þetta er skemmtileg afþreying fyrir fjölskylduna í hlýlegu og notalegu umhverfi.
Grímsárvirkjun
Grímsárvirkjun er í Skriðdal var gangsett til rafmagnsframleiðslu 15. júní 1958 og lauk framkvæmdum í nóvemberlok sama ár.
Þingmúlakirkja
Þingmúlakirkja er í Vallanesprestakalli í Múlaprófastsdæmi. Hún var byggð 1886. Yfirsmiður var Niels Jónsson í Sauðhaga á Völlum. Hún var upphaflega klædd með járni að utan. Árið 1980 var gert vel við hana og hún færð til upprunalegs horfs, járnlaus.
Útsýnisskífa af Fjarðarheiði
Fjarðarheiðin er 620m há og liggur á milli Héraðs og Seyðisfjarðar. Hægt er að fara út á hringsjána á Norðurbrún. Einnig er hægt að aka upp á Gagnheiði og þaðan er mjög víðsýnt. Á Gagnheiði er sjónvarpsendurvarpsstöð.
Fardagafoss
Góð gönguleið u.þ. bil 5km frá Egilsstaðabæ. Fossinn er við rætur Fjarðarheiðar. Frá Seyðisfjarðavegi er bílastæði og þaðan er gengið upp að í c.a. 30mín. Stórkostleg fegurð að sjá bæði meðfram gilinu og yfir Fljótsdalshérað. Undir fossinum er skúti þar sem ferðalangurinn getur óskað sér og skrifað í gestabók.
Þórisárkumlið
Árið 1995 fannst kuml í landi Eyrarteigs í Skriðdal. Það var um 40 metrum frá bökkum Þórisár að sunnanverðu og rúma 150 metra frá þjóðvegi 1. Var það varðveitt til að byrja með á Minjasafni Austurlands en var síðan flutt á Þjóðminjasafnið í Reykjavík. Talið er að maðurinn hafi verið 35 ára þegar hann dó og um 1.69 cm á hæð.
Útsýni af Hellisheiði
Hellisheiði er 655 m hár fjallvegur milli Jökulsárhlíðar og Vopnafjarðar. Vegurinn er frekar krókóttur en fær öllum bílum. Stórkostlegt útsýni er yfir Héraðsflóann og yfir á Vatnskarð. Einnig blasir Bjarnarey við.
Húsey
Það er bær í Hróarstungu milli fljóta við Héraðsflóann. Þar er rekin ferðaþjónusta og hægt er að komast í návígi við einstakt fuglalíf. Hægt er að fá að fara á hestbak og skoða seli með leyfi hjónanna þar.
Kirkjubær
Þetta er kirkjustaður og var til skamms tíma prestssetur. Þarna er einstaklega falleg og gömul kirkja frá 1851.
Geirsstaðir
Lítil torfkirkja er risin að Geirsstöðum í landi Litla-Bakka í Hróarstungu en kirkjan er eftirgerð bændakirkju sem stóð þar fyrir um 1000 árum.
Lagarfossvirkjun
Lagarfoss var virkjaður 4. mars 1975 og hófst þá orkuframleiðsla. Formleg afhending fór fram 25. september 1975. Nú stendur yfir stækkun
Útsýnisskífa á Kaupfélagshömrum
Gengið upp Fénaðarklöpp frá miðbæ Egilsstaða upp á Hamra ofan Sláturhúss. Þaðan er mjög gott útsýni yfir Fljótsdalshérað.
Galtastaðir Fram
Í Hróarstungu á Fljótsdalshéraði standa Galtastöðum Fram sem er lítill torfbær frá 19. öld af svokallaðri Galtastaðagerð. Hér er um dæmigerðan alþýðubæ að ræða þar sem fjósið var undir baðstofunni. Bærinn er í vörslu Þjóðminjasafns Íslands frá 1976. Ferðamönnum er heimilt að skoða bæinn.
Kárahnjúkastífa og Hálslón
Kárahnjúkar eru móbergshnjúkar austan við Jökulsá á Brú. Jökulsáin fellur í miklu gljúfri, Hafrahvammagljúfri sem er eitt dýpsta og hrikalegasta gljúfur landsins. Nú er stíflan að verða tilbúin og byrjað er að fylla Hálslónið. Þessi virkjun er umdeild en hún á að sjá fyrirhuguðu álveri fyrir orku. Margur ferðamaðurinn hefur lagt leið sína upp að Kárahnjúkum og til þess að taka þátt í þjóðarumræðunni. Þetta verður í framtíðinni mesta mannvirki á Íslandi.
Útivistarsvæðið í Selskógi
Útivistarsvæði í landi Egilsstaðabæjar. Þetta er birkiskógur með einu og einu reinitré á stangli. Víða vaxa ber og margskonar gróður. Hægt er að fara stutt frá Eyvindarárbrú og þaðan liggja göngustígar mislangir. Sá lengsti er 3.2km. Hjá Vémörk sem er gamall samkomustaður eru leiktæki fyrir börnin. Þetta er einnig upplagt útivistarsvæði á vetrum.
Laugavalladalur
Það er afskekktur dalur inn á öræfum skammt frá Kárahnjúkum. Þar átti sér stað mikill harmleikur í byrjun 20. aldar. Þar er heitur lækur sem ferðamenn heimsækja og baða sig. Nokkru neðar er foss þar sem menn skola af sér í litlum fossi. Það er vinsælt að koma þarna og baða sig í ósnortinni náttúrunni.
Möðrudalur
Möðrudalur liggur hæst allra bæja á Íslandi en hann er í 469 m hæð yfir sjó. Þar er mjög merkileg lítil kirkja sem Jón Stefánsson bóndi í Möðrudal reisti árið 1949. Stikaðar gönguleiðir eru á nokkrum stöðum og þar er rekin mjög öflug ferðaþjónusta í dag. Víðsýnt er og falleg náttúra allt um kring. Mætti þar nefna fjallið Herðubreið.